Brandverlies-calculator

Kort antwoord. Brandverlies % = (groen erin − gebrand eruit) ÷ groen erin × 100. Twaalf kilo groene koffie waar 10,2 kg gebrande koffie uit komt, is 15%. Andersom: groene koffie nodig = gebrand ÷ (1 − verlies), dus 100 kg gebrand bij 15% vraagt 117,6 kg groene koffie — deel door 0,85, tel er nooit 15% bij op. Dezelfde deler prijst de koffie: groene koffie van € 8,00 per kilo zit met € 9,41 in elke gebrande kilo, en één procentpunt verlies is ongeveer 11 cent per gebrande kilo waard, oftewel € 1.345 per jaar bij 12.000 kg.

De calculator

Voer één echte batch in — de groene koffie die je in de vultrechter hebt gewogen en de gebrande koffie die je uit de koelbak hebt gewogen — en de calculator rekent je verlies uit en alles wat daaruit volgt: de groene koffie die je inkoopt voor de gebrande kilo's die je nodig hebt, wat een kilo groene koffie oplevert, en wat de groene koffie per gebrande kilo kost. Ken je je verliespercentage al, voer dan 100 groen in en je opbrengst: 85 voor 15%, 88 voor 12%.

Branders noemen ditzelfde getal brandverlies, inbrand of gewichtsverlies; roast loss of shrinkage in het Engels, Röstverlust in het Duits, quebra de torra in het Portugees, merma in het Spaans. De rekensom is in elke taal dezelfde.

De formule voor brandverlies

Er is één getal en drie manieren om er omheen te rekenen. Reken in decimalen — 15% is 0,15 — en houd elk getal op het gebrande gewicht, want dat is wat je verkoopt.

• Brandverlies = (groen erin − gebrand eruit) ÷ groen erin × 100
• Gebrand eruit = groen erin × (1 − verlies)
• Groene koffie nodig = gebrand nodig ÷ (1 − verlies)
• Groene koffie in een gebrande kilo = 1 ÷ (1 − verlies)
• Kosten groene koffie per gebrande kilo = inkoopprijs ÷ (1 − verlies)

Rekenvoorbeeld. Je vult 12,00 kg groene koffie en laat 10,20 kg af. Het verlies is (12,00 − 10,20) ÷ 12,00 = 0,15, oftewel 15%. Om een bestelling van 100 kg gebrand te vullen heb je 100 ÷ 0,85 = 117,6 kg groene koffie nodig. In elke gebrande kilo zit 1 ÷ 0,85 = 1,176 kg groene koffie, en bij € 8,00 per kilo geleverd is dat € 9,41 aan groene koffie in elke kilo die je afvult.

De fout die het waard is om te benoemen: deel door één min het verlies, tel het verlies er niet bij op. 15% bij 100 kg optellen geeft 115 kg, en dat is 2,6 kg minder dan de 117,6 kg die je echt nodig hebt. Een branderij die 300 kg gebrand per week doet, komt met die rekensom elke week 7,9 kg groene koffie tekort, ongeveer 410 kg per jaar, bijna zeven zakken van 60 kg. Je merkt het doordat je op donderdag zonder zit.

Brandverlies per brandgraad

Dit zijn de getallen die branders elkaar noemen, geen norm en geen specificatie. Gebruik ze als controle op een getal dat je gemeten hebt, nooit als vervanging van meten. Ligt je eigen getal buiten deze banden, dan is daar niets mis mee; het betekent dat je groene koffie, je machine of je profielen anders zijn, en dat zijn ze.

De groene kolommen zijn 1 ÷ (1 − verlies) aan beide uiteinden van de band, afgerond.

In totaal dekt 12 tot 18% het grootste deel van het specialty branden. Het Wikipedia-artikel over koffie branden noemt 15 tot 18% en schrijft dat toe aan "hoofdzakelijk het verlies van water, maar ook dat van vluchtige verbindingen", en dat is de juiste vorm van het antwoord.

De verdeling telt zwaarder dan het totaal. Groene koffie komt binnen met ruwweg 10 tot 12% vocht, en bijna al dat water is weg tegen de tijd dat de batch door first crack heen is. Een verlies van 15% is dus grofweg 10 tot 12 punten water en 3 tot 5 punten organische stof — suikers, celstructuur en vluchtige verbindingen die als gas weggaan — plus ongeveer een punt vliesjes die naar de cycloon geblazen worden. Daarom kan een lichte branding nauwelijks minder dan zo'n 12% verliezen: daaronder ben je de boon net pas klaar met drogen. En daarom is het extra verlies van een donkere branding geen water meer, maar koffie.

Hoe je je eigen brandverlies meet

Brandverlies meten is goedkoop, brandverlies aannemen is duur. Cropster benoemde de fout in september 2026 helder, in een stuk over de verborgen kosten van een groeiende branderij: "aannames over de opbrengst blijven staan op het getal dat iemand instelde toen de machine nieuw was." Groene koffie verandert per oogst. Profielen driften. Het getal in de spreadsheet niet.

• Eén weegschaal, aan beide kanten. Weeg het groen erin en het gebrande eruit op dezelfde weegschaal. Twee weegschalen die op een batch van 12 kg 50 g uit elkaar liggen, verschuiven je verlies met 0,4 punt, en dat is genoeg om in een prijs pijn te doen.
• Weeg wat de vultrechter in gaat, niet wat je uit de zak hebt geschept. Bonen die in de bak achterblijven, zijn geen brandverlies.
• Weeg uit de koelbak, afgekoeld. Koffie die je heet na het aflaten weegt, verliest nog water en weegt te licht. Geef hem elke batch dezelfde koeltijd, zodat het getal vergelijkbaar is.
• Veeg de bak uit. De bonen in de hoeken zijn van jou, en ze laten liggen blaast je verlies op.
• Noteer het per batch, naast de koffie, de batchgrootte en het profiel, op de brandlijst. Eén batch is een anekdote. Vier weken batches zijn je brandverlies, en het zal per koffie verschillen.

Een brander op r/roasting stelde de vraag zo: "Hoe krijgen jullie die inbrand in je echte boekhouding, zodat de inkoopwaarde en de marges geen fictie zijn?" Het antwoord is de brandlijst. Staat het aflaatgewicht elke keer opgeschreven, dan rolt het gemiddelde er vanzelf uit, en kan de prijslijst op iets echts staan.

Wat brandverlies verandert

Vocht in de groene koffie

De grootste invloed die je niet stuurt. Een partij nieuwe oogst met 12% vocht verliest meer gewicht dan dezelfde koffie met 10% na zes maanden in een droog magazijn. Groene koffie die in je eigen opslag is uitgedroogd, heeft je een deel van het verlies al afgenomen — en dat water stond op de factuur.

Dichtheid en verwerkingsmethode

Een dichte, hooggegroeide gewassen koffie en een zachtere natural tot dezelfde kleur gebrand geven niet hetzelfde getal. Naturals en honeys brengen meer vruchtrest de branding in en gedragen zich daarmee weer anders.

Brandgraad en ontwikkeling

De grootste knop die je wél zelf bedient. Elke extra minuut na first crack neemt droge stof mee. Een profielwijziging die je om de smaak maakt, verandert je kostprijs per kilo, of iemand de koffie nu opnieuw geprijsd heeft of niet.

Trommeltemperatuur en luchtstroom

Meer luchtstroom voert meer vocht en meer vliesjes af. Twee branders die dezelfde curve draaien met een andere klepstand, komen niet op hetzelfde aflaatgewicht uit.

Batchgrootte tegenover trommelcapaciteit

Hetzelfde profiel bij 8 kg en bij 12 kg in een trommel van 15 kg geeft een ander verlies, omdat de verhouding tussen koffie, warmte en lucht verandert. Noteer batchgroottes apart in plaats van er overheen te middelen.

Vliesjes en uitgezochte quakers

De vliesjes horen bij het brandverlies en gaan naar de cycloon. Quakers die je van de koelbak of de sorteertafel haalt, zijn geen brandverlies, maar ze komen ook nooit bij een café aan. Tel ze ergens mee, anders klopt je opbrengst per zak niet.

Waarom prijzen op het groene gewicht geld kost

Een prijslijst staat per gebrande kilo, want dat is de eenheid die een café koopt. Een factuur voor groene koffie staat per groene kilo. Neem je de inkoopprijs rechtstreeks mee in de kostprijs van een zak, dan heb je 1 kg groene koffie gerekend in een zak die 1,176 kg nodig had, en heb je de groene koffie in elke kilo die je verkoopt 17,6% te laag ingezet.

Dat gat groeit sneller dan het verlies zelf. Bij 12% verlies kost de groene koffie per gebrande kilo 13,6% meer dan de factuur zegt; bij 15% is het 17,6%; bij 18% is het 22,0%. Het is de meest voorkomende reden dat de brutomarge van een branderij op papier een paar punten beter is dan die op de bankrekening.

Brandverlies is de eerste regel van een groothandelsprijs, geen bijgedachte aan het eind. De calculator groothandelsprijs koffie voert het door verpakking, arbeid, bezorging en overhead heen naar een kiloprijs bij de marge die je kiest, en het sjabloon voor de prijslijst maakt daar een blad van dat je een café kunt sturen. Beweegt de groene koffie en moet je je prijzen verhogen, dan bepaalt die deler met hoeveel.

Wat een verkeerd verliescijfer je kost

Rekenvoorbeeld. Je prijslijst gaat uit van 14% verlies. Je machine doet, over een maand gemeten, in werkelijkheid 16%. Groene koffie kost € 8,00 per kilo geleverd, en verpakking en arbeid leggen € 2,50 op een zak van 1 kg. Je prijst op 40% brutomarge.

De prijs is één keer gezet, op de verkeerde deler, en beweegt niet meer. Twee punten verlies kosten € 0,22 op elke gebrande kilo, oftewel zo'n € 2.660 per jaar bij 12.000 kg gebrand, en ze halen de marge van de 40% waarop de lijst gebouwd was omlaag naar 38,9%. Niets in de branderij ziet er verkeerd uit. De koffie verkoopt, de facturen gaan de deur uit, en aan het eind van het jaar is het geld er simpelweg niet.

Punt voor punt: dit is wat een punt verlies per gebrande kilo waard is, van 15% naar 16%, bij een reeks inkoopprijzen. De kosten van een punt lopen iets op naarmate het verlies zelf oploopt, dus lees ze als de orde van grootte, niet als een constante.

Brandverlies en de inkoop van groene koffie

Brandverlies is de omrekening tussen de twee helften van een branderijweek. Cafés bestellen gebrande kilo's. Importeurs verkopen groene kilo's. Alles daartussen — het brandplan, de batches, de zakken op contract — is het een gedeeld door het ander.

Reken altijd terug. Neem de gebrande kilo's waar je bevestigde bestellingen en vaste bestellingen op uitkomen, leg er een buffer op voor monsters, winkelverkoop en het café dat laat bestelt, en deel dan door één min je verlies. Tweehonderdtwintig gebrande kilo's per week met 10% buffer bij 15% verlies is 285 kg groene koffie per week, en een contract van dertien weken is ongeveer 3.700 kg, oftewel 62 zakken van 60 kg. De brandplan-calculator maakt die som en zet hem om in batches, branddagen en uren aan de machine.

Gebruik een ander verlies per koffie als je profielen uit elkaar lopen. Een licht afgelaten filterpartij en een donkere espressoblend kunnen vier punten uit elkaar liggen, en op een jaar groene koffie is dat een ander aantal zakken, geen afrondingsverschil.

Vragen die branderijen stellen

Wat is brandverlies bij koffie?

Brandverlies is het gewicht dat een batch verliest tussen de groene koffie die de brander in gaat en de gebrande koffie die uit de koelbak komt, uitgedrukt als percentage van het groene gewicht. Twaalf kilo groene koffie waar 10,2 kg gebrande koffie uit komt, heeft 1,8 kg verloren, oftewel 15%. Het grootste deel daarvan is water dat de boon verlaat; de rest is droge stof die als gas en vluchtige verbindingen weggaat, plus de vliesjes die naar de cycloon worden geblazen. Branders noemen het ook inbrand of gewichtsverlies.

Wat is een normaal brandverlies?

Twaalf tot achttien procent dekt het grootste deel van het specialty branden, met lichtere filterbranding onderaan en donkerdere espresso bovenaan, en donkere branding tot in second crack daar nog voorbij. Er is geen norm en geen goed antwoord. Het enige getal waarop je mag prijzen is het getal dat je zelf meet, op je eigen machine, met je eigen groene koffie, over een paar weken echte batches.

Hoeveel groene koffie heb ik nodig voor 100 kg gebrand?

Delen, niet optellen. Groene koffie nodig = gebrand ÷ (1 − verlies), dus 100 kg gebrand bij 15% verlies vraagt 100 ÷ 0,85 = 117,6 kg groene koffie, geen 115 kg. Bij 12% verlies is het 113,6 kg en bij 18% is het 122,0 kg. Wie het verliespercentage optelt in plaats van erdoor te delen, komt bij 15% op elke 100 kg ongeveer 2,6 kg tekort.

Waarom verliezen donkere brandingen meer gewicht dan lichte?

Omdat het verlies doorgaat als het water er allang uit is. Groene koffie komt binnen met ruwweg 10 tot 12% vocht, en tegen first crack is daar het meeste van verdwenen. Elke minuut daarna neemt droge stof mee, omdat de suikers en de celstructuur afbreken. Hoe langer en donkerder de branding, hoe meer van de boon als gas weggaat.

Verandert brandverlies met de batchgrootte?

Ja. Hetzelfde profiel op dezelfde machine geeft bij 8 kg een ander verlies dan bij 12 kg, omdat de hoeveelheid koffie in de trommel bepaalt hoe de warmte erin komt en hoeveel lucht elke boon krijgt. Brand je dezelfde koffie in twee batchgroottes, meet en noteer ze dan apart in plaats van ze te middelen.

Is brandverlies hetzelfde als inbrand?

Ja, het is hetzelfde getal onder verschillende namen: brandverlies, inbrand, gewichtsverlies; roast loss of shrinkage in het Engels, Röstverlust in het Duits, quebra de torra in het Portugees, merma in het Spaans. Sommige branderijen gebruiken het ruimer, voor alles wat nooit bij een klant aankomt, inclusief uitgezochte quakers, monsters en oude zakken. Houd dat gescheiden, want die los je op een heel andere manier op.

Waar Order Book past

Order Book weegt je batches niet; dat doet je weegschaal, en deze pagina doet de rekensom. Wat het wel doet, is het getal vasthouden op de plek waar het geld waard is. Elke koffie in je catalogus kan zijn eigen inkoopprijs en zijn eigen brandverlies dragen, zodat de inzichten de brutomarge tonen die je per koffie en per klant echt maakt, met de echte deler in plaats van die van twee oogsten geleden. Wisselt een partij, dan beweegt de marge waar je hem ziet.

De andere helft is het brandplan. Bevestigde bestellingen sluiten op de besteldeadline en worden het plan voor die ronde, gegroepeerd per koffie en uitgedrukt in gebrande kilo's — precies het getal dat deze calculator omzet in groene koffie.

Begin 30 dagen gratis, zonder kaart, of bekijk wat het kost.